15 sai lầm người mới làm phim và video hay mắc (và cách sửa)

Không ai làm video đầu tiên mà hoàn hảo. Mắc lỗi là một phần của việc học, và tin tốt là phần lớn lỗi của người mới đều giống nhau — nghĩa là đã có cách sửa. Đọc danh sách dưới đây, bạn có thể sẽ giật mình vì thấy mình trong vài mục. Không sao cả: biết lỗi ở đâu là đã sửa được một nửa.

Các sai lầm được chia theo từng giai đoạn làm video, từ lúc lên ý tưởng đến khi bấm đăng.

Giai đoạn ý tưởng và kịch bản

1. Bắt đầu quay mà không biết video nói về điều gì

Mở máy lên quay "rồi tính sau" thường dẫn đến một mớ cảnh quay không ghép lại được thành câu chuyện.

Cách sửa: viết ra một câu tóm tắt video trước khi làm bất cứ điều gì. Nếu không viết được, ý tưởng chưa đủ rõ.

2. Ôm đồm quá nhiều thứ trong một video

Muốn nói về năm chủ đề, mười mẹo, ba câu chuyện trong một video ngắn — người xem không nhớ được gì.

Cách sửa: một video, một ý chính. Ý còn lại để dành cho video sau. Có sẵn nội dung cho video sau cũng là một lợi thế.

3. Mở đầu quá chậm

"Xin chào các bạn, hôm nay mình rất vui vì…" — trong vài giây đó, nhiều người đã lướt đi.

Cách sửa: vào thẳng điểm hấp dẫn nhất: một câu hỏi, một hình ảnh lạ, kết quả cuối cùng. Phần chào hỏi, nếu cần, để sau. Bài 12 kiểu mở đầu 3 giây có nhiều gợi ý cụ thể.

4. Lời thoại viết như văn viết

Lời thoại đọc trên giấy thì ổn, nói ra thì cứng như đọc bài.

Cách sửa: đọc to lời thoại. Câu nào vấp, câu nào không ai nói như vậy ngoài đời, hãy viết lại cho tự nhiên, ngắn hơn.

Giai đoạn chuẩn bị và sản xuất

5. Bỏ qua storyboard

"Video ngắn thôi, cần gì storyboard" — rồi khi dựng mới thấy thiếu cảnh, cảnh không nối được với nhau.

Cách sửa: phác nhanh từng cảnh, kể cả bằng hình que. Mười lăm phút phác thảo có thể tiết kiệm hàng giờ quay lại và dựng lại.

6. Chỉ quay một cỡ cảnh

Toàn bộ video là một khung trung cảnh, người xem thấy đơn điệu.

Cách sửa: với mỗi cảnh, quay thêm cận cảnh (tay, mặt, đồ vật) và toàn cảnh (không gian xung quanh). Khi dựng, bạn sẽ có nhiều lựa chọn để tạo nhịp.

7. Ánh sáng ngược và ánh sáng tệ

Ngồi quay lưng ra cửa sổ, mặt tối thui. Hoặc quay dưới đèn trần vàng, mặt có bóng đen dưới mắt.

Cách sửa: quay mặt về phía nguồn sáng, ưu tiên ánh sáng cửa sổ ban ngày. Với cảnh dựng 3D, hãy dùng ánh sáng ba điểm làm điểm xuất phát.

8. Máy quay rung lắc không chủ đích

Cầm điện thoại bằng tay đi theo nhân vật, hình rung đến chóng mặt.

Cách sửa: dùng chân máy, tựa máy vào vật cố định, hoặc ít nhất là kẹp khuỷu tay vào người. Chuyển động máy quay nên có lý do: theo nhân vật, hé lộ thông tin, tạo cảm xúc.

9. Nhân vật thay đổi giữa các cảnh

Cảnh trước áo đỏ, cảnh sau áo xanh; với video AI, khuôn mặt mỗi cảnh một kiểu.

Cách sửa: có bảng tham chiếu nhân vật (hình ảnh, trang phục, kiểu tóc) và kiểm tra mỗi cảnh với bảng đó. Bài giữ nhân vật nhất quán qua nhiều cảnh đi sâu hơn vào chuyện này.

Giai đoạn âm thanh

10. Coi nhẹ âm thanh

Hình đẹp nhưng tiếng rè, tiếng vang, gió thổi phần phật vào micro — người xem sẽ tắt nhanh hơn so với khi hình hơi mờ.

Cách sửa: thu âm ở phòng nhỏ có rèm, chăn, gối để giảm tiếng vang. Đặt micro gần miệng người nói. Nếu dùng giọng AI, chọn giọng hợp nhân vật và nghe lại toàn bộ.

11. Nhạc nền lấn át lời nói

Nhạc hay quá nên để to, lời nói chìm nghỉm.

Cách sửa: giảm nhạc khi có lời thoại, tăng lên ở đoạn chuyển cảnh hoặc không có lời. Nghe thử bằng loa điện thoại, không chỉ bằng tai nghe.

12. Dùng nhạc, hình không rõ bản quyền

Lấy bài hát đang nổi, hình ảnh tìm trên mạng — video có thể bị tắt tiếng, bị gỡ hoặc bị khiếu nại.

Cách sửa: dùng thư viện nhạc và âm thanh có giấy phép rõ ràng, đọc kỹ điều kiện sử dụng. Quy định mỗi nền tảng mỗi khác, hãy xem trang chính thức của nền tảng bạn đăng.

Giai đoạn dựng và đăng

13. Không dám cắt

Cảnh nào cũng tốn công làm nên tiếc, giữ hết — video dài lê thê.

Cách sửa: xem lại và tự hỏi với từng cảnh: "Bỏ cảnh này đi thì người xem có mất gì không?" Nếu không, cắt. Video ngắn mà chắc luôn tốt hơn video dài mà loãng.

14. Chữ và phụ đề sai chính tả, khó đọc

Sai dấu hỏi ngã, font vỡ chữ Việt, chữ nhỏ xíu chạy vèo qua.

Cách sửa: chọn font hỗ trợ đủ tiếng Việt, chữ to và tương phản cao, soát chính tả hai lượt. Xem thêm bài phụ đề và chữ trên video.

15. Bỏ cuộc sau vài video

Video đầu ít người xem, thấy nản, dừng lại.

Cách sửa: đặt mục tiêu theo kỹ năng thay vì lượt xem: "video này mình học được cách cắt nhịp", "video sau mình thử ánh sáng mới". Mỗi video là một bài tập. Lưu lại video đầu tiên — vài tháng sau xem lại, bạn sẽ thấy mình đã tiến bộ thế nào.

Một lỗi "thưởng thêm": chờ có đủ thiết bị mới bắt đầu

Nhiều người trì hoãn vì chưa có máy quay xịn, micro tốt, máy tính mạnh. Thực tế, điện thoại và một ý tưởng rõ ràng đã đủ để bắt đầu học. Thiết bị nên nâng cấp khi bạn biết chính xác mình đang thiếu gì.

Tóm tắt nhanh

• Ý tưởng: một câu tóm tắt, một ý chính, mở đầu vào thẳng điểm hấp dẫn, lời thoại đọc to
• Chuẩn bị: có storyboard, quay nhiều cỡ cảnh, ánh sáng đúng hướng, máy quay ổn định
• Nhân vật: bảng tham chiếu, kiểm tra từng cảnh
• Âm thanh: thu sạch, nhạc không lấn lời, tài nguyên có giấy phép
• Dựng: dám cắt, chữ đúng chính tả và dễ đọc
• Tinh thần: đo tiến bộ bằng kỹ năng, không bỏ cuộc sớm

Làm điều này trong adayroi studio

Nhiều lỗi trong danh sách trên có thể tránh sớm nếu bạn "nhìn thấy" video trước khi làm. Với adayroi studio, bạn phác storyboard trên canvas, dựng thử cảnh bằng Director Studio ở chế độ previs để kiểm tra cỡ cảnh, góc máy, ánh sáng trước khi làm thật. Nhân vật gốc giúp giữ nhân vật nhất quán, thư viện âm thanh và giọng AI giúp phần tiếng sạch sẽ hơn, còn AI sửa phim kiểm tra các lỗi logic trong phim trước khi bạn xuất. Người mới có thể bắt đầu từ Tạo video nhanh hoặc Kho mẫu phim — tạo tài khoản miễn phí và thử ngay.