Trang phục, tóc và vải động làm nhân vật sống động hơn

Hãy tưởng tượng hai cảnh giống hệt nhau: một cô gái mặc áo dài đạp xe qua cầu. Ở cảnh thứ nhất, tà áo dính chặt vào người như được đúc bằng nhựa. Ở cảnh thứ hai, tà áo phất phơ theo gió, khẽ đung đưa theo từng nhịp đạp. Bạn sẽ nhớ cảnh nào?

Trang phục và tóc không chỉ để nhân vật trông đẹp. Chúng là một phần của diễn xuất. Chúng kể về con người, thời tiết, tốc độ và cảm xúc. Bài này nói về ba lớp: chọn trang phục, chọn kiểu tóc, và làm chúng chuyển động.

Trang phục kể chuyện

Trang phục nói lên ai đó là ai

Trước khi nghĩ đến chuyển động, hãy chọn trang phục đúng. Một bộ đồ nói lên:

• Nghề nghiệp: áo blouse trắng, đồng phục công nhân, áo khoác xe ôm công nghệ, tạp dề quán phở.
• Hoàn cảnh kinh tế: đồ hiệu mới tinh, đồ bình dân sạch sẽ, đồ cũ sờn.
• Tính cách: gọn gàng chỉn chu, phóng khoáng, lôi thôi, nổi loạn.
• Thời đại và vùng miền: áo bà ba, áo dài, áo Tôn Trung, quần jeans.
• Hoàn cảnh hiện tại: đồ ngủ lúc nửa đêm, đồ thể thao buổi sáng, đồ đi đám cưới.

Thay đổi trang phục theo câu chuyện

Nhân vật đổi trang phục là một tín hiệu mạnh. Cậu sinh viên lần đầu mặc vest đi phỏng vấn, cô gái cởi áo khoác vứt sang bên khi bắt đầu nổi giận. Hãy cân nhắc khi nào nhân vật nên thay đồ và vì sao.

Nhất quán giữa các cảnh

Một lỗi kinh điển trong phim là nhân vật đang mặc áo xanh ở cảnh trước, cảnh sau cùng thời điểm lại mặc áo đỏ. Khi làm nhiều cảnh, nhất là khi quay không theo thứ tự, hãy giữ một bảng ghi chú trang phục cho từng nhân vật ở từng cảnh.

Kiểu tóc và mũ

Tóc là một phần của silhouette

Như đã nói trong bài Thiết kế nhân vật hoạt hình, kiểu tóc là một trong những yếu tố tạo silhouette mạnh nhất. Tóc đuôi ngựa cao, tóc xù, tóc đầu đinh, búi tó củ hành, mỗi kiểu tạo một hình bóng rất khác.

Tóc phản ánh tính cách và hoàn cảnh

• Tóc buộc gọn: thực tế, đang làm việc, nghiêm túc.
• Tóc xoã: thư giãn, nữ tính, lãng mạn.
• Tóc rối: vừa ngủ dậy, căng thẳng, nổi loạn hoặc vừa trải qua chuyện gì đó.
• Tóc ướt bết: vừa dầm mưa, vừa tắm, đổ mồ hôi.

Mũ và nón

Mũ thay đổi silhouette ngay lập tức và mang rất nhiều thông tin: nón lá, mũ bảo hiểm, mũ lưỡi trai đội ngược, mũ len. Mũ cũng giúp phân biệt nhân vật trong cảnh đông người.

Chuyển động phụ: vì sao vải và tóc quan trọng

Trong 12 nguyên lý hoạt hình, có một nguyên lý gọi là chuyển động theo đà và chồng lớp (follow through và overlapping action): khi cơ thể dừng lại, những phần lỏng lẻo vẫn tiếp tục di chuyển thêm một chút rồi mới dừng. Tóc, vải, khăn, dây đeo là những ví dụ điển hình.

Thiếu chuyển động phụ, nhân vật trông như tượng sáp được di chuyển. Có chuyển động phụ, người xem cảm nhận được trọng lượng, quán tính và cả không khí xung quanh nhân vật.

Chuyển động phụ còn nhấn mạnh hành động chính:

• Nhân vật quay đầu nhanh, tóc vung theo một vòng: cú quay trông mạnh hơn.
• Nhân vật dừng chạy đột ngột, vạt áo tiếp tục bay về phía trước: cú dừng trông gấp hơn.
• Nhân vật nhảy xuống, váy phồng lên rồi xẹp xuống: cảm nhận được độ cao.

Vải động hoạt động thế nào?

Thay vì tự tay đặt keyframe cho từng nếp vải (rất tốn công), phần mềm 3D thường dùng mô phỏng vải: coi tấm vải như một lưới điểm nối với nhau bằng các "lò xo", rồi tính toán chuyển động của chúng dưới tác động của trọng lực, gió, và va chạm với cơ thể.

Các yếu tố ảnh hưởng đến cách vải chuyển động:

• Độ nặng: vải nặng như len dạ rủ xuống và đung đưa chậm; vải nhẹ như voan, lụa bay nhiều và nhanh.
• Độ cứng: vải cứng như jeans, kaki giữ form; vải mềm như thun rủ theo cơ thể.
• Gió: hướng và độ mạnh của gió.
• Va chạm: vải không được xuyên qua cơ thể.

Thường kết quả mô phỏng được lưu lại (cache) theo timeline để khi xem lại hay xuất video, vải chuyển động y hệt, không phải tính lại.

Mẹo dùng vải động hiệu quả

Chọn đúng phần cần mô phỏng

Không phải mảnh vải nào cũng cần mô phỏng. Áo phông ôm người chỉ cần đi theo cơ thể. Hãy dành mô phỏng cho những phần thực sự bay: váy, tà áo dài, áo choàng, khăn quàng, vạt áo khoác mở.

Cho vải thời gian "ổn định"

Khi bắt đầu mô phỏng, vải thường cần vài khung để rơi về vị trí tự nhiên. Hãy bắt đầu mô phỏng sớm hơn đoạn cần quay một chút, hoặc cho nhân vật đứng yên ở đầu cảnh.

Cẩn thận với chuyển động quá nhanh

Nhân vật xoay người hoặc chạy rất nhanh có thể làm vải "giật" hoặc xuyên qua cơ thể. Nếu gặp lỗi, thử làm chậm chuyển động một chút, hoặc giảm độ nhẹ của vải.

Kết hợp với thời tiết

Gió làm vải và tóc sống động hẳn lên. Một cảnh ngoài trời có gió nhẹ thổi tà áo và tóc tạo cảm giác không gian thật. Cảnh mưa thì vải và tóc ướt nên rủ xuống, ít bay.

Ví dụ: cảnh cô gái mặc áo dài đạp xe qua cầu

1. Trang phục: áo dài trắng, quần trắng, nón lá. Silhouette rõ, đậm chất Việt.
2. Tóc: tóc dài buộc thấp, đuôi tóc thả sau lưng.
3. Vải động: bật mô phỏng cho hai tà áo dài; thân áo ôm người không cần mô phỏng.
4. Gió: gió nhẹ thổi ngược hướng xe chạy, tà áo bay ra phía sau.
5. Kiểm tra va chạm: tà áo không được xuyên qua bánh xe hoặc chân khi đạp.
6. Chuyển động phụ: khi xe dừng ở cuối cầu, tà áo tiếp tục bay về phía trước một chút rồi rủ xuống.

Lỗi thường gặp

• Vải xuyên qua cơ thể, nhất là ở hông, đùi khi ngồi hoặc bước dài.
• Vải bay quá nhiều trong cảnh trong nhà không có gió.
• Mọi loại vải chuyển động giống nhau, không phân biệt nặng nhẹ.
• Tóc cứng như mũ bảo hiểm khi nhân vật chạy.
• Trang phục không nhất quán giữa các cảnh liên tiếp.
• Trang phục không hợp tính cách hoặc bối cảnh.

Checklist

• Trang phục có nói lên nghề nghiệp, tính cách, hoàn cảnh không?
• Trang phục và tóc có nhất quán giữa các cảnh không?
• Kiểu tóc, mũ có giúp silhouette dễ nhận ra không?
• Những phần vải nào cần mô phỏng, phần nào không?
• Độ nặng, độ cứng của vải có đúng chất liệu không?
• Gió và thời tiết có khớp với trạng thái vải, tóc không?
• Có chỗ nào vải xuyên qua cơ thể không?

Làm điều này trong adayroi studio

Trong Director Studio, tủ đồ trang phục thật cùng bộ kiểu tóc và mũ giúp bạn thay đổi diện mạo nhân vật nhanh mà vẫn giữ được khung xương để diễn. Vải động cho váy áo được tính và lưu theo timeline, kết hợp với thời tiết như mưa, tuyết, bão để cảnh có không khí thật. Muốn giữ trang phục nhất quán qua nhiều cảnh, bạn có thể dùng phần quản lý dàn nhân vật và Nhân vật gốc. Xem thêm tại trang hướng dẫn.