Làm storyboard khi bạn không biết vẽ: 6 cách ai cũng làm được

"Mình không biết vẽ nên bỏ qua storyboard." Đây có lẽ là câu nói phổ biến nhất của người mới làm video. Thật ra storyboard chưa bao giờ là cuộc thi vẽ. Ngay cả trong các đoàn làm phim, nhiều bản storyboard chỉ là vài nét nguệch ngoạc mà chỉ cần cả đoàn hiểu là đủ. Bài này giới thiệu 6 cách làm storyboard không cần tay nghề hội hoạ, từ đơn giản nhất đến hiện đại nhất.

Điều storyboard thật sự cần truyền đạt

Trước hết, hãy xác định storyboard cần thể hiện những gì. Mỗi khung chỉ cần trả lời được:

• Ai/cái gì ở trong khung?
• Họ ở đâu trong khung? Bên trái, giữa, xa hay gần.
• Máy quay nhìn từ đâu? Cao, thấp, chính diện, sau lưng.
• Cái gì đang chuyển động, theo hướng nào?

Nếu khung hình trả lời được bốn câu này, nó đã làm tròn nhiệm vụ, dù trông xấu đến đâu.

Cách 1: Hình que và khối cơ bản

Đây là cách nhanh nhất, chỉ cần giấy bút.

• Người là một hình tròn và vài nét que. Muốn thể hiện hướng mặt, vẽ thêm một cái mũi nhỏ phía mặt đang nhìn.
• Đồ vật là hình khối: xe máy là hai vòng tròn và một đường ngang, nhà là hình vuông có mái tam giác.
• Cỡ cảnh thể hiện bằng kích thước nhân vật trong khung: người nhỏ xíu là toàn cảnh, mặt chiếm hết khung là cận cảnh.
• Chuyển động thể hiện bằng mũi tên. Mũi tên trong khung là nhân vật di chuyển, mũi tên ngoài khung là máy quay di chuyển.

Mẹo: in sẵn các khung hình chữ nhật đúng tỉ lệ video (dọc 9:16 hay ngang 16:9). Vẽ trong khung đúng tỉ lệ giúp bạn nghĩ bố cục chính xác hơn.

Cách 2: Chụp ảnh với điện thoại

Rủ một hai người bạn, ra đúng địa điểm hoặc một chỗ tương tự, tạo dáng theo từng cảnh và chụp lại. Ưu điểm:

• Cỡ cảnh và góc máy chính xác như khi quay thật.
• Phát hiện sớm vấn đề địa điểm: chỗ này hẹp quá, ánh sáng ngược, phía sau có biển quảng cáo lộ ra.
• Diễn viên hiểu vị trí đứng trước khi quay.

Không có người mẫu? Dùng đồ chơi, búp bê, thậm chí chai nước đặt trên bàn để thể hiện vị trí. Nghe buồn cười nhưng rất hiệu quả.

Cách 3: Ghép ảnh tham khảo

Tìm ảnh có bố cục, ánh sáng, cảm xúc gần với cảnh bạn muốn – ảnh từ phim, ảnh chụp, ảnh trên mạng – và đặt vào từng khung. Cách này hợp với giai đoạn trình bày ý tưởng cho khách hàng.

Lưu ý: ảnh tham khảo chỉ dùng nội bộ để trao đổi ý tưởng. Đừng dùng ảnh của người khác trong sản phẩm cuối cùng khi chưa có quyền.

Cách 4: Tạo ảnh bằng AI

Với công cụ tạo ảnh AI, bạn mô tả cảnh bằng chữ và nhận về một hình minh hoạ. Để ảnh AI hữu ích cho storyboard:

• Mô tả rõ cỡ cảnh và góc máy: "cận cảnh, góc thấp nhìn lên", "toàn cảnh từ trên cao".
• Mô tả vị trí nhân vật: "cô gái đứng bên trái khung hình, nhìn sang phải".
• Giữ mô tả nhân vật giống nhau giữa các khung để nhân vật không đổi mặt liên tục.
• Chấp nhận ảnh chưa hoàn hảo. Storyboard cần rõ ý, không cần đẹp như poster.

Khó khăn lớn nhất của cách này là giữ nhân vật nhất quán qua nhiều khung và điều khiển chính xác góc máy. Nếu bạn cần độ chính xác đó, cách 5 sẽ hợp hơn.

Cách 5: Dựng cảnh 3D

Đây là cách mà các studio lớn gọi là previs (tiền hình dung). Bạn đặt nhân vật 3D, bối cảnh, đồ vật vào một cảnh ảo, rồi di chuyển máy quay ảo để tìm góc đẹp. Ưu điểm:

• Góc máy chính xác tuyệt đối, có cả tiêu cự ống kính.
• Nhân vật luôn nhất quán vì là cùng một nhân vật 3D.
• Thử một cảnh từ mười góc khác nhau chỉ mất vài phút.
• Có thể cho nhân vật cử động, máy quay di chuyển, xuất luôn thành video nháp.

Trước đây dựng 3D đòi hỏi phần mềm phức tạp, nhưng hiện nay đã có những công cụ dành cho người làm nội dung, kéo thả nhân vật và bối cảnh có sẵn.

Cách 6: Kết hợp 3D với AI

Một quy trình ngày càng phổ biến: dựng cảnh 3D đơn giản để chốt bố cục và góc máy, rồi dùng AI biến khung hình thô đó thành hình minh hoạ chi tiết hơn. 3D giữ đúng vị trí, AI lo phần chi tiết và phong cách.

Mẹo chung cho mọi cách

• Đánh số mọi khung. Cảnh 1 – Shot 1, Cảnh 1 – Shot 2…
• Ghi một dòng mô tả dưới mỗi khung. Hình thiếu chỗ nào, chữ bù chỗ đó.
• Dùng mũi tên cho chuyển động của nhân vật và máy quay.
• Giữ đúng tỉ lệ khung hình của video thành phẩm.
• Làm nhanh cả dãy trước, chỉnh từng khung sau.

Lỗi thường gặp

• Mất cả buổi chăm chút một khung. Storyboard là công cụ suy nghĩ, không phải tác phẩm trưng bày.
• Ảnh tham khảo mỗi khung một phong cách. Người xem storyboard bị rối, không hình dung được tổng thể.
• Nhân vật đổi ngoại hình giữa các khung khi dùng ảnh AI mà không kiểm soát mô tả.
• Quên tỉ lệ khung hình. Vẽ khung ngang cho video dọc khiến bố cục thực tế khác hẳn.

Tóm tắt

• Storyboard cần rõ ràng, không cần đẹp.
• Sáu cách: hình que, ảnh chụp, ảnh tham khảo, ảnh AI, dựng 3D, kết hợp 3D và AI.
• Mỗi khung cần cho biết ai, ở đâu, máy nhìn từ đâu, cái gì chuyển động.
• Đánh số khung, ghi mô tả, dùng mũi tên, giữ tỉ lệ khung hình.

Làm điều này trong adayroi studio

adayroi studio gộp nhiều cách trên vào một chỗ. Trên canvas storyboard, bạn có thể dán ảnh chụp hay ảnh tham khảo, hoặc tạo ảnh AI ngay trong từng khung. Trong Director Studio, bạn dựng cảnh 3D với nhân vật, nhà cửa, xe, cây cối có sẵn, đặt máy quay với tiêu cự cụ thể ở chế độ tiền hình dung, rồi đưa khung hình về storyboard – không cần một nét vẽ nào. Nếu muốn nhân vật của bạn giống người thật, tính năng Từ ảnh → nhân vật 3D có thể giúp. Tìm hiểu thêm tại hướng dẫn sử dụng.