Thiết kế nhân vật hoạt hình: hình khối, màu sắc, silhouette

Hãy nghĩ đến những nhân vật hoạt hình bạn nhớ từ hồi bé. Có lẽ bạn có thể phác ra hình dáng của họ chỉ bằng vài nét, dù đã nhiều năm không xem lại. Đó không phải tình cờ. Những nhân vật đó được thiết kế để dễ nhận ra, dễ nhớ và dễ hiểu ngay từ cái nhìn đầu tiên.

Bài này đi qua ba công cụ cốt lõi của thiết kế nhân vật: hình khối, silhouette và màu sắc, cùng cách áp dụng khi bạn làm nhân vật 3D cho phim ngắn hay series video.

Bắt đầu từ câu chuyện, không phải từ nét vẽ

Trước khi nghĩ đến mắt to hay tóc màu gì, hãy trả lời:

• Nhân vật này là ai, bao nhiêu tuổi, làm nghề gì?
• Ba tính từ mô tả tính cách họ là gì?
• Vai trò của họ trong câu chuyện: nhân vật chính, phản diện, người hỗ trợ, nhân vật hài?
• Khán giả cần cảm thấy gì khi nhìn họ: tin tưởng, e ngại, buồn cười, thương?

Mọi lựa chọn thiết kế sau đó đều phải phục vụ các câu trả lời này. Nếu cần xây nền tảng cho nhân vật kỹ hơn, xem bài Xây dựng nhân vật có chiều sâu cho series video.

Ngôn ngữ hình khối

Con người có xu hướng gán cảm xúc cho hình dạng cơ bản. Đây là công cụ mạnh nhất của người thiết kế nhân vật.

Hình tròn

Mềm mại, không góc cạnh. Gợi cảm giác thân thiện, dễ thương, vô hại, vui vẻ, đôi khi ngây ngô. Thường dùng cho trẻ em, nhân vật hài, nhân vật dễ mến, con vật cưng.

Hình vuông, chữ nhật

Vững chãi, nặng, đáng tin. Gợi cảm giác mạnh mẽ, ổn định, cứng đầu, đôi khi chậm chạp. Thường dùng cho người bảo vệ, người cha, người lực lưỡng, nhân vật đáng tin cậy.

Hình tam giác

Nhọn, có hướng, năng động. Gợi cảm giác nguy hiểm, nhanh nhẹn, sắc sảo, không ổn định. Tam giác chĩa xuống (vai rộng, cằm nhọn) thường dùng cho phản diện. Tam giác chĩa lên (chân đế rộng) lại có thể vững chãi.

Pha trộn

Nhân vật thú vị thường kết hợp các hình khối. Một ông chú bán xôi có thân hình tròn (dễ mến) nhưng hàm vuông (cứng đầu, nguyên tắc). Một cô gái nhanh nhẹn có thân hình tam giác ngược nhưng khuôn mặt tròn (vẫn đáng yêu). Sự pha trộn tạo chiều sâu.

Silhouette: bài kiểm tra cái bóng

Tô đen toàn bộ nhân vật và nhìn hình bóng còn lại. Nếu vẫn nhận ra được nhân vật là ai, thiết kế đã thành công một nửa.

Vì sao silhouette quan trọng

• Khán giả thường nhìn thấy nhân vật ở xa, trong bóng tối, khi chuyển động nhanh. Silhouette rõ giúp họ không bị nhầm.
• Trong một nhóm nhân vật, silhouette khác nhau giúp phân biệt ngay lập tức.
• Silhouette rõ cũng giúp tư thế diễn dễ đọc hơn.

Cách làm silhouette mạnh

• Đặc điểm nổi bật ở đường viền: kiểu tóc đặc biệt, mũ, khăn quàng, ba lô, đuôi áo dài. Chi tiết nằm bên trong (như hoa văn áo) không giúp gì cho silhouette.
• Tỉ lệ khác biệt: nhân vật cao gầy cạnh nhân vật thấp tròn. Đầu to thân nhỏ cạnh đầu nhỏ thân to.
• Đạo cụ đặc trưng: chiếc nón lá, cây chổi, cái gậy, chiếc xe đạp.

Thử nghiệm với cả nhóm

Xếp silhouette của tất cả nhân vật chính cạnh nhau. Nếu có hai cái bóng gần giống nhau, hãy thay đổi một trong hai: chiều cao, khối người, kiểu tóc hoặc phụ kiện.

Tỉ lệ cơ thể

Tỉ lệ thường được đo bằng số "đầu": chiều cao cơ thể bằng bao nhiêu lần chiều cao của đầu.

• Tỉ lệ thấp (đầu to so với thân): dễ thương, trẻ con, hài hước. Phổ biến ở phong cách chibi.
• Tỉ lệ trung bình: cân bằng giữa biểu cảm và cơ thể, hợp nhiều phim hoạt hình gia đình.
• Tỉ lệ cao (đầu nhỏ so với thân): trưởng thành, oai vệ, anh hùng, thời trang.

Đầu to thì khuôn mặt chiếm nhiều diện tích, biểu cảm dễ đọc hơn. Thân dài thì tư thế và hành động ấn tượng hơn. Hãy chọn theo những gì câu chuyện cần nhất. Quan trọng là nhất quán trong cùng một phim: đừng để một nhân vật tỉ lệ chibi đứng cạnh một nhân vật tỉ lệ chân thực, trừ khi đó là chủ ý.

Màu sắc

Giới hạn bảng màu

Nhân vật dễ nhớ thường chỉ có vài màu chủ đạo. Một cách nghĩ phổ biến là chia theo tỉ lệ khoảng 60–30–10: một màu chính chiếm phần lớn, một màu phụ, và một màu nhấn nhỏ để thu hút ánh nhìn. Đây là gợi ý, không phải luật cứng.

Màu và cảm xúc

Các liên tưởng màu sắc khác nhau tuỳ văn hoá, nhưng một số liên tưởng khá phổ biến:

• Đỏ: năng lượng, đam mê, giận dữ, nguy hiểm. Với người Việt còn là may mắn, ngày Tết.
• Xanh dương: bình tĩnh, đáng tin, lạnh lùng.
• Xanh lá: tự nhiên, tươi trẻ, đôi khi là độc hại.
• Vàng: vui vẻ, lạc quan, ấm áp.
• Tím: bí ẩn, quyền lực, kỳ lạ.
• Đen và xám: nghiêm túc, bí ẩn, u ám.

Phân biệt với bối cảnh

Màu nhân vật phải nổi lên trên nền. Nếu phim diễn ra ở cánh đồng lúa xanh, nhân vật chính mặc áo xanh lá sẽ chìm mất. Hãy thử đặt nhân vật vào bối cảnh chính của phim và kiểm tra.

Phân biệt giữa các nhân vật

Mỗi nhân vật chính nên có một màu "chữ ký" riêng. Khi khán giả thoáng thấy một mảng cam lướt qua, họ biết ngay đó là ai.

Từ bản vẽ sang 3D

Khi làm nhân vật 3D, những nguyên tắc trên vẫn giữ nguyên, nhưng có vài điểm cần lưu ý:

• Kiểm tra silhouette từ nhiều góc, không chỉ chính diện. Nhân vật 3D sẽ được nhìn từ mọi hướng.
• Ánh sáng thay đổi màu sắc. Một màu trông đẹp dưới ánh sáng ban ngày có thể bị nhạt hoặc tối dưới ánh đèn đêm. Kiểm tra ở các điều kiện ánh sáng chính của phim.
• Trang phục và tóc chuyển động. Thiết kế khăn quàng dài hay tóc đuôi ngựa không chỉ giúp silhouette mà còn tạo chuyển động phụ đẹp mắt.
• Phong cách thống nhất. Mức độ chi tiết, chất liệu, cách đổ bóng của nhân vật nên khớp với bối cảnh.

Lỗi thường gặp

• Quá nhiều chi tiết, quá nhiều màu, nhân vật trông rối.
• Các nhân vật chính có silhouette và màu sắc gần giống nhau.
• Thiết kế đẹp nhưng không nói lên tính cách gì.
• Thiết kế phức tạp đến mức khó diễn hoạt, ví dụ áo giáp cứng không cho tay giơ cao.
• Màu nhân vật chìm vào bối cảnh chính.

Checklist thiết kế nhân vật

• Đã viết ra ba tính từ tính cách và vai trò của nhân vật chưa?
• Hình khối chủ đạo có phản ánh tính cách không?
• Tô đen vẫn nhận ra nhân vật chứ?
• Các nhân vật chính có silhouette và màu khác biệt rõ không?
• Bảng màu có giới hạn và có màu nhấn không?
• Nhân vật có nổi trên bối cảnh chính không?
• Tỉ lệ có nhất quán với phong cách phim không?

Làm điều này trong adayroi studio

Director Studio có phong cách hoạt hình cho nhân vật, cùng tủ đồ trang phục, kiểu tóc và mũ để bạn thử nhanh các phương án silhouette và màu sắc ngay trong cảnh 3D. Phần quản lý dàn nhân vật giúp bạn xem cả nhóm cạnh nhau, còn Nhân vật gốc giữ thiết kế nhất quán qua nhiều tập phim. Khi đã chốt được thiết kế, bạn có thể đặt tính cách để nhân vật có dáng người, nét mặt và giọng nói phù hợp.